Reactie van STR-Belgium in L’Echo van 28 september 2023
Op 28 september heeft de regering van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest in derde lezing het voorontwerp van ordonnantie inzake toeristisch logies goedgekeurd ter vervanging van de ordonnantie van 8 mei 2014.
Hieronder ontleden wij dit persbericht, dat een waar rookgordijn blijkt te zijn …
Wij nemen tussen “ ” de uittreksels uit het persbericht over en geven onze commentaar in het vet.
« Het voorontwerp is het resultaat van een evaluatie en een brede consultatie met alle actoren uit de logiessector (de 19 Brusselse gemeenten, de DBDMH, de huurders- en eigenaarsverenigingen, de minister van Huisvesting, enz.). »
Men kan alleen maar getroffen worden door de lijst van stakeholders die hierboven wordt opgesomd … en ja, het gaat hier nochtans om een materie van toerisme en “actoren uit de logiessector”! Men begrijpt al goed welke richting aan de wettekst wordt gegeven …
« Het resultaat van het voorontwerp van ordonnantie inzake toeristisch logies vormt een evenwichtspunt tussen twee doelstellingen: »
- enerzijds het omkaderen en mogelijk maken van de uitoefening van een economische activiteit in alle veiligheid;
- en anderzijds de meest negatieve effecten die daaruit zouden kunnen voortvloeien te beperken. De tekst beoogt aldus de huisvesting beter te beschermen door te vermijden dat deze in concurrentie komt met een anarchistisch aanbod van toeristisch logies, met miskenning van de regels die ter zake van toepassing zijn.
Men moet wellicht begrijpen dat het gaat om een “gewogen” evenwichtspunt, naar goeddunken van de regering: hoe kan de regering beweren dat zij de uitoefening van een economische activiteit “toelaat” in alle veiligheid? Wij verwijzen naar de rubriek “Statements” op onze website: de markt is vandaag voor 95-98% clandestien omdat de regering de toeristische residentie eenvoudigweg verbiedt om te bestaan! En wat betreft “de meest negatieve effecten die daaruit zouden kunnen voortvloeien”, stellen wij eenvoudig vast dat de regering:
- Enkel het negatieve ziet en als oplossing een verbod aanbrengt in plaats van regulering als antwoord
- De positieve effecten negeert die rechtstreeks en onrechtstreeks worden gegenereerd door de sterk groeiende activiteit van niet-hotelmatige toeristische accommodaties (directe en indirecte werkgelegenheid, lokale consumptie in handelszaken, diverse belastingen, …)
« Een voorafgaande registratie van de activiteit wordt behouden om de algemene doelstellingen van het voorontwerp van ordonnantie op een realistische en efficiënte manier te realiseren, zoals: »
- De bescherming van de toegang tot huisvesting. Door de activiteit van toeristisch logies te omkaderen, worden de gevolgen beperkt van het ter beschikking stellen aan consumenten van goederen die daardoor — tijdelijk of definitief — aan de huurmarkt voor bewoning worden onttrokken.
Wij zullen via juridische weg aandringen dat de regering haar beweringen rechtvaardigt: het Hof van Justitie van de Europese Unie (zaak Cali Apartments, 2021) preciseert dat elk vergunningsstelsel moet worden gerechtvaardigd door een Dwingende Reden van Algemeen Belang (DRAB) en dat dit stelsel evenredig moet blijven aan het nagestreefde doel. In het bijzonder moet de wetgever toezien op de “strikte geschiktheid” van de regelgeving voor de specifieke situatie, niet van de gemeente in haar geheel, maar van “elke wijk”. Voor zover wij weten, bestaat er geen enkele studie specifiek voor bepaalde wijken die het gevoerde beleid rechtvaardigt, noch die de eventuele effecten ervan ten opzichte van de nagestreefde doelstellingen kwalificeert, laat staan kwantificeert.
- « De bescherming van de exploitanten door de procedures te uniformiseren en te vereenvoudigen om eventuele ongelijkheden in behandeling te vermijden en meer transparantie te creëren in de behandeling van de dossiers. »
De regering lijkt welwillend … Het is moeilijk om zich over deze doelstelling uit te spreken, aangezien het ingewikkeld is te begrijpen in hoeverre de procedures worden geharmoniseerd en vereenvoudigd … We staan nog ver af van de onlineprocedure die door de Europese Commissie wordt gepromoot.
- « De bescherming van nieuwe exploitanten door vooraf bepaalde elementen te controleren om te vermijden dat toekomstige exploitanten investeringen doen die verloren zouden kunnen gaan, of andere verplichtingen zouden kunnen veroorzaken, bijvoorbeeld wegens een niet-conformiteit met het Gewestelijk Bestemmingsplan (PRAS). »
Opnieuw kan men enkel de welwillendheid van de regering tegenover nieuwe exploitanten toejuichen! Aangezien er geen nieuwe exploitanten kunnen zijn van een toeristische residentie die het hele jaar wordt verhuurd (cf. divergentie tussen economische en stedenbouwkundige regelgeving – PRAS). En aangezien de toeristische residentie met beperkte duur (120 dagen) of het verblijf bij particulieren daarentegen binnen de krijtlijnen van de categorie “Wonen” van het PRAS blijft, a priori.
- « De bescherming van de ontvangers van diensten, met name op het vlak van veiligheid en brandveiligheid. »
Deze doelstelling werd bijna 10 jaar geleden al aangekondigd. En werd bij lange na niet bereikt, in een overwegend clandestiene markt. Men kan hier de regering feliciteren, die met haar beleid van versterkte boetes, afgekondigd door deze nieuwe ordonnantie, dit doel misschien zal bereiken … maar tegen welke prijs??? Het is uiterst betreurenswaardig dat men een sector moet vernietigen om zijn doel te bereiken. En wat als we het eens hadden over de bescherming (van het belang) van de ontvanger van diensten? Wij zullen dit begrip in een volgende tribune verder uitwerken.
- « De bescherming van de levenskwaliteit van de bewoners en omwonenden door na te gaan of de exploitatie overeenstemt met een goede ruimtelijke ordening, om te vermijden dat economische activiteiten die weinig verenigbaar zijn zich vestigen in wijken die voor wonen bestemd zijn. »
Wij zijn verbaasd: is de toepassing van het PRAS dus een garantie voor de openbare rust?! Het verhuren van zijn hoofdverblijf als toeristische residentie (voor minder dan 120 cumulatieve dagen), per definitie wanneer de bewoner niet aanwezig is, zou dus de openbare rust kunnen waarborgen. In de ordonnantie is er geen spoor van een label, noch van een verplichting tot installatie van slimme geluidsmeters met eventuele contracten voor bewakingsdiensten … Er is een reële kloof tussen deze aangekondigde doelstelling en de voorgestelde middelen.
« De procedures zijn aangepast en vereenvoudigd in verhouding tot de verschillende situaties.
Bij wijze van niet-uitputtend voorbeeld kan men vermelden: »
- Een versoepeling voor het verkrijgen van de toestemming van de mede-eigendom, die kan worden verondersteld bij gebrek aan formeel verzet, na kennisgeving aan de exploitanten. Dit betekent een tijdswinst voor de exploitant.
Men kan hier spreken van een versoepeling in de marge, aangezien de mede-eigendom inhoudelijk soeverein zal blijven, en dat is maar goed ook.
- « Het systeem van het brandveiligheidsattest is geharmoniseerd met datgene dat geldt voor rusthuizen. Aanvragers zullen ook afwijkingsaanvragen kunnen indienen zonder vooraf beroep te moeten instellen tegen een weigeringsbeslissing van de burgemeester. »
- Er is een regeling van een tijdelijk veiligheidsattest ingevoerd om de start van een exploitatie mogelijk te maken in afwachting van de conformering door kleine werkzaamheden.
- Organismen zullen door de Brusselse regering worden erkend om vereenvoudigde controleattesten te kunnen afleveren; dit zal de DBDMH ontlasten en de behandeling van de dossiers versnellen.
- De geldigheidsduur van de veiligheidsattesten wordt verlengd tot 8 jaar (in plaats van 5 jaar). »
Wij zullen met de tijd de vier bovenstaande aanpassingen evalueren, die op het eerste gezicht positief lijken. De enige (beperkte) opklaring in een diepe grijsheid!
« Ces assouplissements sont compensés par un renforcement des sanctions, lesquelles sont aussi modulées selon la gravité des manquements ou infractions afin d’assurer le respect des procédures. »
Dommage ici que le communiqué n’est pas plus clair et ne précise pas son objectif réel que l’on pourrait formuler comme suit : « avec le renforcement des sanctions, faire converger le marché réel (plusieurs milliers de résidence de tourisme) vers le marché « légal » (moins de 100 résidences de tourisme) » … au détriment de la Région de Bruxelles-Capitale, de son économie, de son emploi et de ses habitants !
Rudi Vervoort, Ministre-Président en charge du Tourisme se réjouit de cette décision : « Cette future ordonnance va permettre un équilibre entre l’exercice d’une activité économique et la protection du logement ordinaire et de son accès dans notre Région. Elle apporteidic également des assouplissements et des améliorations à la législation actuelle et poursuit de nombreux objectifs que nous nous sommes fixés tels que la protection des destinataires de service (sécurité), la protection de la qualité de vie des habitants, la préservation de l’image de Bruxelles, l’encadrement de la concurrence dans ce secteur mais aussi la protection des futurs exploitants ».
Drôle d’équilibre Monsieur le Ministre-Président … les destinataires de services de par le monde vous remercieront de tirer les prix vers le haut, la majorité des acteurs économiques locaux vous remercieront d’avoir impacté négativement leur business et les habitants vous remercieront notamment de ne rien avoir arrangé en termes de tranquillité publique (labels, sonomètres, … absents de l’ordonnance). Quant à l’encadrement de la concurrence, le secteur de la résidence de tourisme a malheureusement perdu espoir quant à votre impartialité vis-à-vis des différents acteurs de l’offre d’hébergements touristiques à Bruxelles. Monsieur le Ministre-Président, êtes-vous bien informés des chiffres de la Commission Européenne : en moyenne, 25% de l’offre en hébergements touristique dans l’UE est assurée par de la location courte durée. Pourquoi légiférer (interdire), à total contre-courant ? Aucune ville européenne n’applique une politique d’interdiction comme à Bruxelles ! Merci de bien vouloir ré-évaluer en urgence votre avant-projet en profondeur. Nous ne lâcherons rien et sommes déterminés, si besoin, à continuer à faire valoir nos arguments par voie de droit !
